Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Francina Elsje (Fanny) Blankers-Koen (Lage Vuursche, 26 april 1918 – Hoofddorp, 25 januari 2004) was een Nederlandse atlete. In 1948 won ze tijdens de Olympische Spelen in Londen vier gouden medailles.

[bewerk] Carrière

Standbeeld Fanny Blankers-Koen, Rotterdam, mei 2007

[bewerk] Eerste medaille op 50 m vrije slag

Kort na haar geboorte in Lage Vuursche verhuisde het gezin naar het Groningse plaatsje Klein Ulsda waar vader enkele jaren een boerderij runde. Na een faillissement keerde het gezin terug naar "het westen" en vestigde zich in Hoofddorp.

Fanny Koen was elf jaar toen zij zich aanmeldde bij de plaatselijke gymnastiekvereniging Hoofddorp. Al gauw blonk ze uit bij de gewone wekelijkse gymlessen. Vooral haar perfect uitgevoerde vogelnestjes aan de ringen werden bekend. En als ’s zomers buiten atletiek werd beoefend, was Fanny de snelste loopster.^[1] Ze had echter veel meer talenten, die zich vooral ook uitten in het zwembad. Haar eerste medaille haalde ze op de 50 meter vrije slag, maar ook tennis en schaatsen vond ze leuk. Haar trainers drukten haar echter op het hart om een keuze te maken.^[1]

[bewerk] Nationaal record 800 meter

In 1935 meldde Fanny Koen zich aan bij de Amsterdamse damesatletiekvereniging ADA en prompt liep ze nog in datzelfde jaar haar eerste nationale record: op de 800 m! Frits de Ruijter, later zelf succesvol op de middellange afstand, zag haar lopen: 'Het was 22 september 1935, ze moet net zeventien zijn geweest en ik was juist Nederlands jeugdkampioen op de 800 meter geworden. (..) Fanny liep op die dag een 800 meter. Vooral deze afstand werd niet geschikt geacht voor vrouwen. Maar ze verbeterde meteen het Nederlandse record. Fanny liep heel krachtig, ze was buitengewoon gespierd en dat is ze ook altijd geweest. Dat bijzondere lijf is de basis voor het hele succes geweest.'^[1]

Fanny Blankers-Koen heeft later vaak verwezen naar dat eerste record dat niet op haar lijf was geschreven, want ze zou de geschiedenis ingaan als sprint- en springkampioene. 'Maar ik had longen als blaasbalgen.'^[1]

[bewerk] Eerste deelname Olympische Spelen

Op 18-jarige leeftijd debuteerde Fanny Blankers-Koen op de Olympische Spelen in Berlijn in 1936. Daar werd ze vijfde bij het hoogspringen en vijfde bij de 4 x 100 m estafette. Haar eerste internationale medailles won Fanny in 1938. Op de Europese kampioenschappen in Wenen won ze brons op de 100 en 200 m.

Berlijn was voor Koen te vroeg gekomen, de Spelen van Helsinki in 1940 zouden háár spelen moeten worden. Maar de Tweede Wereldoorlog doorkruiste haar ambities. Fanny Koen trouwde dat jaar – 1940 – met haar trainer Jan Blankers en in 1941 werd zij voor het eerst moeder.^[2]

[bewerk] De vliegende huisvrouw

Ondanks het ontbreken van grote wedstrijden waren de oorlogsjaren sportieve topjaren voor Blankers-Koen: ze vestigde in 1942 nieuwe wereldrecords op het verspringen en de 80 m horden, in 1943 op het ver- én hoogspringen en in 1944 op de 100 yards en de estafettenummers 4 x 110 yards en 4 x 200 m. Maar ook in 1944 zou er van Olympische Spelen geen sprake zijn. En toen Blankers-Koen in 1946 haar tweede kind kreeg, leek haar loopbaan voorbij. Dat vrouwen aan atletiek deden was inmiddels geaccepteerd, maar een moeder van twee kinderen die topprestaties levert, dat leek uitgesloten.^[2]

Toch begon Blankers-Koen twee maanden later alweer te trainen en won datzelfde jaar nog vijf nationale en twee Europese titels: de bijnaam 'de vliegende huisvrouw' was geboren.^[2] In 1947 overtrof Fanny Blankers-Koen al haar persoonlijke records en geconcentreerd werkte ze toe naar de Spelen van 1948.^[2]

[bewerk] Olympische dag

De Olympische Dag van 20 juni 1948 in het Amsterdams Olympisch Stadion is een bijzondere. Reeds vanaf 1933 wordt deze dag jaarlijks in juni in het stadion georganiseerd. Een vast programma van gymnastiek, atletiek, voetbal, wielrennen en paardensport trekt telkenmale een vol stadion. In 1948 zullen er echter voor het eerst sinds twaalf jaar weer Olympische Spelen worden gehouden, zes weken later al. En Fanny Blankers-Koen zal erbij zijn. Het stadion zit met zijn 63.000 bezoekers dan ook bomvol. Het vergaapt zich aan de voetbalwedstrijd van het Nederlands elftal (met o.a. Keesje Rijvers) tegen een Engels amateurelftal. En bij de paardenwedstrijden doet zelfs Prins Bernhard buiten mededinging mee.^[2]

Vijftien minuten voor het begin van de 80 m horden zit Fanny Blankers-Koen echter nog op de tribune. Zij vindt de speedwaybaan van het Olympisch Stadion met zijn verborgen zachte plekken te gevaarlijk. Eén misstap en het werk van twee jaar zal vergeefs geweest zijn.^[2] De organisatie voelt echter de wens van het publiek en zet Jan Blankers onder druk. Met gemengde gevoelens zegt die op het laatste moment toe. De stadionspeaker kondigt haar optreden reeds aan, maar Blankers-Koen is woedend en vertrekt op haar gympen naar het bijterrein voor een warming-up van een minuut of vijf. Pas vlak voor de start, haar tegenstandsters staan al te wachten, trekt zij haar spikes aan. Uitlopen die race en meteen omkleden, zijn haar enige gedachten en wég is ze op het moment dat het startschot klinkt. Als in een roes neemt ze de eerste horden en raakt in een voortreffelijk ritme, dat direct door het publiek wordt opgepakt. Zonder het te beseffen finisht ze met straatlengten voorsprong op de rest van het veld. Ze zit alweer mokkend in de kleedkamer als de winnende tijd wordt omgeroepen: een nieuw wereldrecord in 11 seconden rond, een verbetering van haar eigen record met drietiende van een seconde... Het publiek staat op de banken, maar Blankers-Koen laat zich niet meer zien. Het ontlokt de verslaggever van het weekblad Sportief de opmerking: 'Waarom zetten ze eigenlijk horden neer, als Mevrouw F.E. Blankers-Koen de tachtig meter loopt? Zij kijkt die dingen tóch met geen oog aan...'^[2]

Fanny Blankers-Koen weet haar grootse vorm in de weken daarna vast te houden.

[bewerk] Olympische Spelen Londen 1948

Op de eerste Olympische Spelen na de Tweede Wereldoorlog won Fanny Blankers-Koen goud op de 100 m, de 200 m, de 80 m horden en de 4 x 100 m estafette. De andere loopsters van de estafetteploeg waren Gerda van der Kade-Koudijs, Xenia Stad-de Jong en Nettie Witziers-Timmer.

Doordat het wedstrijdprogramma ongunstig uitviel kon Fanny Blankers-Koen niet meedoen aan het nummer verspringen, waarin ze de grote favoriete zou zijn geweest. Volgens sommigen had Fanny Blankers-Koen ook de gouden medaille op het verspringen, het hoogspringen en de vijfkamp kunnen winnen als ze meegedaan had, maar Fanny zelf zei dat ze daarvoor nooit de kracht zou hebben gehad.

Bij terugkomst in Nederland werd Fanny Blankers-Koen tot haar eigen verrassing door een enthousiaste menigte onthaald. Van het gemeentebestuur ontving ze een gedenkboek van het regeringsjubileum en van haar buurt in Amsterdam, als blijk van erkenning, een degelijke fiets omdat ze "nu lang genoeg gelopen had". Zo vlak na de oorlog was Fanny Blankers-Koen voor velen een symbool van de wederopbouw.

Ten tijde van de Olympische Spelen in Londen was Fanny Blankers-Koen al 30 jaar oud en moeder van 2 kinderen. Haar prestaties leverden haar de bijnamen De Vliegende Huisvrouw en The Flying Dutchmam op.

[bewerk] Affaire Dillema

In 1949 kreeg Fanny plotseling in eigen land concurrentie van de jonge Friezin Foekje Dillema. Deze raakte het volgende jaar echter verwikkeld in een schandaal; na een dubieuze seksetest werd zij door de KNAU voor het leven geschorst. Tegenwoordig wordt aangenomen dat de echtgenoot en trainer van Fanny, Jan Blankers, tevens sportredacteur van De Telegraaf, achter de schermen voor de uitschakeling van de concurrente van zijn vrouw heeft gezorgd. In 2008 bleek uit onderzoek door het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam dat Foekje inderdaad een vrouw was.

[bewerk] Olympische Spelen Helsinki 1952

In 1952 deed Blankers-Koen nog mee aan de Olympische Spelen in Helsinki, maar door blessures moest ze op de 200 m opgeven in de halve finales en moest ze ook in finale van de 80 m horden opgeven. Tot 1955 deed ze nog aan wedstrijdsport. In totaal behaalde zij 58 nationale titels, 5 Europese titels en vestigde ze 21 wereldrecords.

[bewerk] Titels

[bewerk] Nederlandse kampioenschappen

[bewerk] Internationale kampioenschappen

[bewerk] Persoonlijke records

[bewerk] Vervolg

Na haar actieve carrière was Fanny actief als chef d'equipe (ploegleidster in haar eigen woorden) van de Olympische ploeg in 1960, 1964 en 1968.

Sinds 1981 worden in Hengelo de Fanny Blankers-Koen Games gehouden, de grootste internationale atletiekwedstrijd van Nederland. Ook het atletiekstadion van deze wedstrijden is naar haar genoemd: het Fanny Blankers-Koen Stadion.

In 1999 werd Fanny Blankers-Koen gekozen tot internationaal atlete van de 20e eeuw door de internationale atletiek federatie, de IAAF. De laatste periode van haar leven verbleef Fanny Blankers-Koen in het verpleegtehuis Bornholm in Hoofddorp. Daar overleed ze op 85-jarige leeftijd.

[bewerk] Fanny Blankers-Koen Trofee

Op 9 december 2005 kregen de eerste uitverkorenen de naar Blankers-Koen vernoemde Fanny Blankers-Koen Trofee uitgereikt uit handen van de voorzitter van NOC*NSF Erica Terpstra in de Oval Lingotto te Turijn. Vijf voormalig Nederlandse topsporters, van wie er vier in Turijn aanwezig waren mochten zich officieel winnaar van de FBK Trofee noemen. De ontvangers waren judoka Anton Geesink, kunstrijdster Sjoukje Dijkstra, roeier Nico Rienks en schaatser Ard Schenk. Ook voetballer Johan Cruijff won een FBK Trofee, echter hij was niet aanwezig in Turijn. Hij had diezelfde dag een rol in de loting van het wereldkampioenschap voetbal 2006 in Leipzig.

[bewerk] Trivia

• Het standbeeld van Fanny Blankers-Koen in Rotterdam werd geplaatst in 1954 en vervaardigd door Han Rehm.
• Het standbeeld van Fanny Blankers-Koen in Hengelo werd geplaatst op 9 mei 2007 en vervaardigd door Antoinette Ruiter.
• In Amsterdam is een brandweerkazerne naar haar vernoemd: de Fanny Blankers-Koenkazerne

[bewerk] Externe link

• Fanny Blankers-Koen, 26 april 1918 - 25 januari 2004

Olympisch kampioen

Atletiek: 100m vrouwen 1928 Betty Robinson · 1932 Stanisława Walasiewicz · 1936 Helenp Stephens · 1948 Fanny Blankers-Koen · 1952 Marjorie Jackson · 1956 Betty Cuthbert · 1960 Wilma Rudolph · 1964 Wyomia Tyus · 1968 Wyomia Tyus · 1972 Renate Stecher · 1976 Annegret Richter · 1980 Ljoedmila Kondratjeva · 1984 Evelyn Ashford · 1988 Florence Griffith-Joyner · 1992 Gail Devers · 1996 Gail Devers · 2000 vacant · 2004 Joelija Nestsjarenka · 2008 Shelly-Ann Fraser Atletiek: 200 meter vrouwen 1948 Fanny Blankers-Koen · 1952 Marjorie Jackson · 1956 Betty Cuthbert · 1960 Wilma Rudolph · 1964 Edith McGuire · 1968 Irena Szewińska · 1972 Renate Stecher · 1976 Bärbel Eckert · 1980 Bärbel Wöckel · 1984 Valerie Brisco-Hooks · 1988 Florence Griffith-Joyner · 1992 Gwen Torrence · 1996 Marie-José Perec · 2000 vacant · 2004 Veronica Campbell · 2008 Veronica Campbell-Brown Atletiek: 80m horden vrouwen 1932 Babe Didrikson · 1936 Trebisonda Valla · 1948 Fanny Blankers-Koen · 1952 Shirley Strickland-de la Hunty · 1956 Shirley Strickland-de la Hunty · 1960 Irina Press · 1964 Karin Balzer · 1968 Maureen Caird Atletiek: 4 x 100m estafette vrouwen 1928 Rosenfeld, Smith, Bell, Cook · 1932 Carew, Furtsch, Rogers, Von Bremen · 1936 Bland, Rogers, Robinson, Stephens · 1948 Stad-de Jong, Witziers-Timmer, van der Kade-Koudijs, Blankers-Koen · 1952 Faggs, Jones, Moreau, Hardy · 1956 Strickland, Croker, Mellor, Cuthbert · 1960 Hudson, Williams, Jones, Rudolph · 1964 Ciepły, Kirszenstein, Górecka, Kłobukowska · 1968 Ferrell, Bailes, Netter, Tyus · 1972 Krause, Mickler, Richter, Rosendahl · 1976 Oelsner, Stecher, Bodendorf, Eckert · 1980 Müller, Wöckel, Auerswald, Göhr · 1984 Brown, Bolden, Cheeseborough, Ashford · 1988 Brown, Echols, Griffith-Joyner, Ashford · 1992 Ashford, Jones, Guidry, Torrence · 1996 Devers, Miller, Gaines, Torrence · 2000 Fynes, Sturrup, Davis, Ferguson · 2004 Lawrence, Simpson, Bailey, Campbell · 2008 Poljakova, Fedoriva, Goesjtsjina, Chermoshanskaya