/ 
/ 
Hoofdstad
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Portaal Steden |
De hoofdstad van een land, (deel)staat, of provincie is een belangrijke stad waar vanuit het land, de (deel)staat of de provincie meestal wordt bestuurd. Bij een gemeente spreekt men vaak van hoofdplaats. Een hoofdstad is meestal de grootste stad van het land, de (deel)staat of provincie.
Zo is Brussel de hoofdstad van Vlaanderen, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, België en is het één van de hoofdsteden van de Europese Unie.
Een hoofdstad heeft soms dezelfde naam als het gebied - vooral bij een bestuurlijke eenheid (provincie) komt dat vaak voor. Het komt echter voor dat een stad met dezelfde naam niet de hoofdstad is: de hoofdstad van Kildare is niet Kildare maar Naas.
Inhoud |
[bewerk] Uitzonderingen
[bewerk] Meer dan één hoofdstad, of aparte regeringszetel
Een belangrijke uitzondering op deze regel vormt Nederland, waar Amsterdam formeel de hoofdstad is, maar niet de zetel van de regering noch de woonplaats van het staatshoofd. In Nederland is Den Haag de residentiestad, de stad waar de regeringszetel is en het staatshoofd woont. Den Haag heet daarom ook de Residentie. Amsterdam wordt weliswaar in artikel 32 van de Nederlandse Grondwet vermeld als hoofdstad, maar hier zijn verder geen andere consequenties aan verbonden dan die in het artikel vermeld staan, namelijk dat de koning(in) hier dient te worden beëdigd en ingehuldigd. Wel is Amsterdam economisch belangrijker dan Den Haag, en is het qua inwoners de grootste stad van Nederland.
De Republiek der Nederlanden werd in de Franse tijd een koninkrijk onder Lodewijk Napoleon. Deze vestigde zich in Amsterdam en vanaf dat moment werd de stad Amsterdam het regeringscentrum en de hoofdstad. In 1813 vertrokken de Fransen en in 1815 werd Willem I koning van Nederland. Amsterdam bleef nog steeds de hoofdstad. De regering ging, net als daarvoor, terug naar Den Haag. Hiermee is Den Haag de regeringszetel van Nederland geworden. Ten tijde van het Verenigd koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) was Brussel naast Den Haag eveneens de regeringszetel en naast Amsterdam tevens ook hoofdstad.
Iets dergelijks is ook het geval bij Bolivia. Sucre is de formele hoofdstad; de regering zetelt echter in La Paz, wat ook verreweg de belangrijkste stad is. In Zuid-Afrika zijn zetels van de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht gevestigd in drie verschillende steden. Pretoria is de "bestuurlijke" hoofdstad, Kaapstad is de "wetgevende" hoofdstad en Bloemfontein is de "gerechtelijke" hoofdstad. In Chili is de regering gevestigd in Santiago en het parlement in Valparaíso.
[bewerk] Geen hoofdstad
De enige onafhankelijke landen in de wereld zonder een officiële hoofdstad zijn Monaco, het Oceanische eilandstaatje Nauru, Zwitserland (dat wel een bondsstad heeft, Bern, terwijl Zürich veel belangrijker is) en Vaticaanstad (dat een 'stadstaat' is).
[bewerk] Hoofdstad niet belangrijkste stad
De hoofdsteden van veel landen zijn relatief grote steden. Zo wonen er in de agglomeraties van Londen en Parijs vele miljoenen mensen. In sommige landen, zoals Cuba met Havana en Mexico met Mexico-stad, woont tot een derde van de bevolking in de hoofdstedelijke agglomeratie.
Daarentegen zijn er ook landen waar de hoofdstad een relatief onbelangrijke stad is. Dit is vaker het geval in landen die federaties zijn. In Australië verkoos men Canberra boven Sydney of Melbourne en in Canada Ottawa boven Montréal of Toronto. In het voormalige West-Duitsland was de hoofdstad het relatief kleine Bonn.
Ook komt het voor dat er een compleet nieuwe stad gebouwd wordt om te dienen als hoofdstad. Canberra werd specifiek gebouwd als hoofdstad van het Australische gemenebest op een uit het zuiden van Nieuw-Zuid-Wales geannexeerd gebied, het Australisch Hoofdstedelijk Territorium. Het Federale parlement verhuisde vanuit Melbourne naar Canberra in 1927 en het heeft tot ruim een halve eeuw daarna geduurd voordat alle regeringsinstanties naar Canberra waren verhuisd.
Brasilia in Brazilië werd in 1964 gebouwd ter vervanging van het overbevolkt geraakte Rio de Janeiro. Ook in de Verenigde Staten koos men ervoor een aparte hoofdstad te bouwen (Washington) in plaats van een grote bestaande stad als New York City te verkiezen als hoofdstad. Twee staten moesten voor Washington een stukje grond afstaan, dit werd het District of Columbia (D.C.).
In Ivoorkust werd in 1983 de hoofdstad verplaatst naar Yamoussoukro, de geboorteplaats van de president en tot die tijd een onbelangrijk dorp. Hoewel de regering daar naartoe wil verhuizen zitten de meeste regeringsgebouwen nog steeds in de vroegere hoofdstad Abidjan.
[bewerk] Hoofdstad buiten het eigenlijke territorium
Door de uitoefening van de bevoegdheden van het Vlaamse Gewest door de instellingen van de Vlaamse Gemeenschap heeft het gewest een hoofdstad, Brussel, die buiten het eigenlijke gewestterritorium (maar nog steeds in de Vlaamse Gemeenschap) gelegen is.
Chandigarh in India is de nieuw gebouwde hoofdstad van de deelstaten Punjab en Haryana en het unieterritorium Chandigarh.
Saint-Pierre op het Franse eiland en departement Réunion is de hoofdstad van de onbewoonde Franse Zuidelijke en Antarctische Gebieden (Terres australes et antarctiques françaises).
Hoewel de Republiek China de iure gezag claimt over geheel China, heeft zij de facto slechts gezag over het eiland Taiwan. De officiële hoofdstad van Taiwan (de Republiek China) is echter het op het vasteland gelegen Nanking. Taipei is juridisch slechts de provinciehoofdstad van Taiwan, waar de regering 'tijdelijk' zetelt. De hoofdstad Nanking is 'tijdelijk bezet door de communisten'. Een soortgelijke situatie bestond in het verdeelde Duitsland: de regering was tijdelijk in Bonn omdat Berlijn slecht te bereiken was.
[bewerk] Lijst met hoofdstadverplaatsingen
- 2006: Palau - van Koror naar Melekeok;
- 2005: Myanmar - van Rangoon naar Naypyidaw;
- 1997: Kazachstan - van Alma-Ata naar Astana;
- 1996: Tanzania - van Dar es Salaam naar Dodoma;
- 1991: Nigeria - van Lagos naar Abuja;
- 1990: Duitsland - van Bonn terug naar Berlijn;
- 1983: Ivoorkust - van Abidjan naar Yamoussoukro;
- 1960: Brazilië - van Rio de Janeiro naar Brasilia;
- ca 1950: West-Duitsland - van West-Berlijn naar Bonn;
- 1946: Montenegro - van Cetinje naar Titograd;
- 1923: Turkije - van Istanbul naar Ankara;
- 1917: Rusland - van Sint-Petersburg naar Moskou;
- 1912: China - van Peking naar Nanking.
- 1870: Italië - van Florence naar Rome;
- 1868: Japan - van Kioto naar Tokio;
- 1864: Italië - van Turijn naar Florence;
- 1834: Griekenland - van Nauplion naar Athene;
- 1812: Finland - van Turku naar Helsinki;
- 1808: Koninkrijk Holland - van Den Haag naar Utrecht en van Utrecht naar Amsterdam;
- 1800: Verenigde Staten - van Philadelphia naar Washington D.C.;
- 1596: Polen - van Krakau naar Warschau;
- ca 1580: Spanje - van Valladolid naar Madrid;
- 1421 China - van Nanking naar Peking.
- na 1066: Engeland - van Winchester naar Londen.
- 904: China - van Chang'an naar Luoyang.
- 313: China - van Luoyang naar Chang'an.
- 191: China - van Luoyang naar Chang'an.
- 25: China - van Chang'an naar Luoyang.
[deze lijst is niet compleet]