/ 
/ 
Stamceltransplantatie
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts |
Stamceltransplantatie wordt momenteel in de geneeskunde toegepast als behandeling bij bloedkanker (leukemie, plasmaceldyscrasie), lymfklierkanker (lymfoom) en bepaalde bloedziekten (thalassemie, immuundeficienties en aplastische anemie). In de toekomst kan het misschien ook bij andere ziekten worden gebruikt.
Een aantal patiënten krijgt chemotherapie en/of radiotherapie in een hoge dosering toegediend. Deze behandeling vernietigt naast zieke cellen ook gezonde cellen in de beenmergholte. Daarom worden na een behandeling met hoge dosis chemotherapie en/of radiotherapie aansluitend gezonde, goedwerkende stamcellen aan de patiënt toegediend. Stamcellen kunnen verschillende typen bloedcellen maken en zorgen voor herstel van het beenmerg.
Enkele jaren terug werden de benodigde stamcellen vooral uit het beenmerg gehaald: de beenmergtransplantatie. De laatste jaren gebeurt dat alleen nog bij uitzondering. Stamcellen worden tegenwoordig vrijwel altijd rechtstreeks uit het bloed gehaald. We spreken dan van een stamceltransplantatie.
De stamcellen worden getransplanteerd van een gezonde donor naar een zieke ontvanger bij wie alle hematopoïetische cellen ziek zijn of afwezig door hoge dosis chemotherapie (allogene stamceltransplantatie).
Soms kan iemand zijn eigen stamcellen teruggetransplanteerd krijgen, als er een manier bestaat om uit het beenmerg van de patiënt die stamcellen te selecteren die niet ziek zijn (autologe stamceltransplantatie).
Inhoud |
[bewerk] Bloedvorming of hematopoïese
Hemopoïese (ook de woorden hemopoëse, hematopoïese en hematopoëse worden wel gebruikt) betekent bloedcelvorming. Het beenmerg is de plaats waar bloedcellen worden aangemaakt. Het is sponsachtig weefsel in de holten van onze botten en bevindt zich hoofdzakelijk in het bekken, het borstbeen en de ruggenwervels.
Het beenmerg bevat enkele duizenden (bloed)stamcellen. Dit zijn voorlopers van bloedcellen. Uit de stamcellen rijpen per dag miljarden bloedcellen die vervolgens via de bloedbaan in alle delen van het lichaam terechtkomen. Alle typen bloedcellen zijn van levensbelang. We onderscheiden:
[bewerk] Verzamelen van stamcellen
Momenteel worden stamcellen op twee manieren verzameld:
- Uit bloed: door bij de donor het groeihormoon (G-CSF), in vorm van het medicijn Neupogen, toe te dienen, zullen zijn stamcellen snel gaan delen waardoor enkele daarvan in het perifere (bloed in de lichaams(slag)aders, dwz niet in het beenmerg) bloed terecht komen. Na bloed van de donor af te tappen kan men de stamcellen eruit filteren. Deze vorm wordt perifere-bloed-stamceltransplantatie genoemd en is veel vriendelijker voor de donor.
- Uit beenmerg: door middel van een aantal beenmergpuncties worden stamcellen opgezogen om daarna te worden getransplanteerd dit noemen we beenmergtransplantatie.
[bewerk] Vormen van stamceltransplantatie
Er bestaan twee soorten stamceltransplantatie:
- Autologe stamceltransplantatie: hierbij worden bij de patiënt stamcellen verzameld om vervolgens na intensieve chemotherapie te worden teruggegeven.
- Allogene stamceltransplantatie: hierbij worden bij een donor stamcellen verzameld om vervolgens aan de patiënt te worden gegeven.
[bewerk] Zie ook
 Hematopoese |