Białoruska łacinka (лацінка) – wariant alfabetu łacińskiego, który został przystosowany do zapisu języka białoruskiego. Pierwsze teksty pisane w łacince pochodzą z XVI w. (język starobiałoruski). Oficjalnie przestał być używany po przyłączeniu Białorusi do Związku Radzieckiego.
Łacinka białoruska zbudowana była w oparciu o alfabet łaciński używany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów z dodatkiem znaków charakterystycznych dla alfabetu husyckiego; posiada także unikatową literę ŭ.
Po upadku Związku Radzieckiego i odzyskaniu niepodległości przez Białoruś rozpoczęto pracę nad przywróceniem łacinki do zapisu języka białoruskiego, ale używana jest bardzo rzadko. Posługuje się nią na przykład środowisko skupione wokół tygodnika Nasza Niwa i pisma Arche oraz zespół N.R.M. - większość tytułów ich płyt i piosenek jest zapisana właśnie łacinką. Łacinka popularna jest wśród opozycjonistów i białoruskich internautów przebywających na emigracji.
| Litera |
Wymowa |
| A a |
a |
| B b |
b |
| C c |
c; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Ć ć |
dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Č č |
cz (zawsze twarde) |
| D d |
d (zawsze twarde) |
| E e |
e |
| F f |
f |
| G g |
g |
| H h |
dźwięczne h |
| I і |
i; po spółgłosce a przed samogłoską tylko jako znak zmiękczenia |
| J j |
j |
| K k |
k |
| L l |
jak polskie miękkie l |
| Ł ł |
sceniczne ł |
| M m |
m |
| N n |
n; w wersji miękkiej (przed i), jak ń |
| Ń ń |
ń |
| O o |
o |
| P p |
p |
| R r |
r (zawsze twarde) |
| S s |
s; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Ś ś |
dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Š š |
sz (zawsze twarde) |
| T t |
t (zawsze twarde) |
| U u |
u |
| Ŭ ŭ |
ł |
| V v |
w |
| Y y |
y |
| Z z |
z; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ź ź |
dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ž ž |
ż (zawsze twarde) |
| Dwuznaki |
| Ch ch |
h |
| Dz dz |
dz; w wersji miękkiej (przed і), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dź dź |
dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dž dž |
dż (zawsze twarde) |
[edytuj] Przekład tekstu z cyrylicy na łacinkę
Samogłoski
| Cyrylica |
na początku wyrazy; po samogłosce |
po spółgłosce |
po miękkim znaku; po apostrofie |
po spółgłosce л |
| а |
a |
a |
- |
a |
| э |
e |
e |
- |
e |
| і |
i |
i |
ji |
i |
| о |
o |
o |
- |
o |
| у |
u |
u |
- |
u |
| ы |
- |
y |
- |
y |
| я |
ja |
ia |
ja |
a |
| е |
je |
ie |
je |
e |
| ё |
jo |
io |
jo |
o |
| ю |
ju |
iu |
ju |
u |
Spółgłoski
| Cyrylica |
Normalnie |
przed ь; przed: п, б, в, ф, м, с, з, ц, дз, л, н + я, е, ё, ю, ь |
| б |
b |
b |
| в |
v |
v |
| г |
h, w wyrazach obcych g |
h, w wyrazach obcych g |
| д |
d |
- |
| ж |
ž |
- |
| з |
z |
ź |
| й |
j |
j |
| к |
k |
k |
| л |
ł |
l (także przed і) |
| м |
m |
m |
| н |
n |
ń |
| п |
p |
p |
| р |
r |
- |
| с |
s |
ś |
| т |
t |
- |
| ў |
ŭ |
ŭ |
| ф |
f |
f |
| х |
ch |
ch |
| ц |
c |
ć |
| ч |
č |
- |
| ш |
š |
- |
| ь |
- |
- |
| ' |
- |
- |
[edytuj] Przykład literacki
Wiersz Natally Arsieńniewy pt. "Mahutny Boża"
| Cyrilica:
Магутны Божа
- Магутны Божа, ўладар сусьветаў,
- Вялікіх сонцаў і сэрц малых!
- Над Беларусяй ціхай і ветлай
- Рассып праменьні свае хвалы.
- Дай спору ў працы штодзённай шэрай,
- На лусту хлебу, на родны край,
- Павагу, сілу і веліч веры
- У нашу праўду, у прышласьць - дай!
- Дай урадлівасьць жытнёвым нівам,
- Учынкам нашым пайшлі ўмалот!
- Зрабі свабоднай, зрабі шчасьлівай
- Краіну нашу і наш народ!
|
Łacinka:
Mahutny Boža
- Mahutny Boža, ŭładar suśvietaŭ,
- Vialikich soncaŭ i serc małych!
- Nad Biełarusiaj cichaj i vietłaj
- Rassyp pramieńni svaje chvały.
- Daj sporu ŭ pracy štodzionnaj šeraj
- Na łustu chlebu, na rodny kraj,
- Pavahu, siłu i vielič viery
- U našu praŭdu, u pryšłaść – daj!
- Daj uradlivaść žytniovym nivam,
- Učynkam našym pajšli ŭmałot!
- Zrabi svabodnaj, zrabi ščaślivaj
- Krainu našu i naš narod!
|
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Pisma świata |
|
| Alfabetyczne |
|
  |
|
| Sylabowe |
|
|
| Obrazkowe |
|
|
| Chińskie |
|
|
| Zobacz też |
|
|
/ 
/ 
