Cenzus – ograniczenie w prawie wyborczym, wobec służby wojskowej, administracyjnej, publicznej, etc., relatywne do określonej grupy społeczeństwa.

Historyczne rodzaje cenzusów

• majątkowy (posiadanie własności ziemskiej, wysokość osiąganego dochodu bądź płaconych podatków)
• wykształcenia (wykluczanie analfabetów)
• wyznaniowy
• rasy
• klasowy (polityczny)
• płci
• zawodowy
• domicylu (konieczność stałego miejsca zamieszkania w danym kraju przez określony czas, obecnie występuje w Stanach Zjednoczonych, osoba ubiegająca się o urząd prezydenta musi zamieszkiwać USA od 14 lat)

Współczesne cenzusy występujące w większości państw demokratycznych

• obywatelstwa
• wieku
• pełni władz umysłowych

W polskim prawie wyborczym (prawo konstytucyjne, ordynacja wyborcza) jedynymi ograniczeniami (cenzusami) jest warunek posiadania obywatelstwa polskiego, odpowiedniego wieku oraz posiadanie pełni praw publicznych - czynne prawo wyborcze przewiduje ukończenie wieku 18 lat. Analogiczne ograniczenia występują w biernym prawie wyborczym, z tym, że cenzus wieku jest różny dla wyborów do różnych władz i instytucji (Prezydent RP, posłowie na Sejm, senatorowie, europosłowie, prezydenci miast, burmistrzowie i wójtowie, radni rad gminnych/miejskich, powiatowych oraz sejmików wojewódzkich, radni rad dzielnic i osiedli, członkowie rad sołeckich, sołtysi) - od 18 do 35 lat.

[edytuj] Uwaga

łac. census oznacza oszacowanie majątku; obliczenie, spis ludności. por. censor.