Proskrypcja (łac. proscriptio) – skazanie na banicję, pozbawienie praw, wyjęcie spod prawa.

W starożytnym Rzymie oznaczała pozbawienie praw obywatelskich i konfiskatę majątku osób przeciwnych rządzącym, w okresach wojen domowych. Nazwiska obywateli poddanych proskrypcjom umieszczano na kamiennych tablicach w miejscach publicznych. Zabójstwo osoby z listy premiowano nagrodą pieniężną (za czasów II triumwiratu wynosiła ona 2 talenty).

Proskrypcje początkowo oznaczały sprzedaż dóbr dłużnika w drodze licytacji, następnie mianem tym określano wyroki skazujące na karę konfiskaty majątku i wygnania.

Proskrypcje na olbrzymią skalę, jako krwawe narzędzie walki politycznej, wprowadził Sulla w 83 p.n.e. Prześladowania dotknęły blisko 3 tysiące przeciwników politycznych dyktatora. W 43 p.n.e. członkowie II triumwiratu Marek Antoniusz, Oktawian i Lepidus ponownie ogłosili listy proskrypcyjne (proskrybowanych - tabulae proscriptionis), wśród umieszczonych na nich znalazł się Cyceron i został zamordowany z polecenia Antoniusza.

W Polsce podczas okupacji niemieckiej listy proskrypcyjne był to spis osób kwalifikowanych do egzekucji po aresztowaniu.W Gdyni np. na podstawie list proskrypcyjnych oddziały SS-Wachsturmbahn Eimann, oddziały wojskowe, Gestapo, policja ochronna aresztowały kilka tysięcy ludzi.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawniczych.